هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
616
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
قدمگاه گوشهء بهشت است . و در عهد صفويه تعمير شده [ است ] . خيابان وسيع مسطح [ و ] طولانى دارد كه اطراف آن درختهاى قديم قوى سايهدار هست و باغ باصفاى مزيّن دارد ، با خيابانهاى مسطح مرتبه « 1 » مرتبه كه آب صاف [ و ] گوارا از وسط آنها جارى است . قدمگاه در وسط باغ ، در مرتبهء بالا واقع [ بوده ] و بناى خوب كاشىكارى دارد ، كه در ديوار آن يك قطعه سنگ صلب سخت صاف سياهى آثار دو قدم مبارك است . گويند جاى اقدام مباركهء حضرت رضا ( عليه السلام ) است . « 2 » پهلوى آن به قدر يك ذرع از آن سطح پايينتر سرداب كوچكى هست ، مشتمل به منبع قنات صاف شيرين گوارا ، كه آن قسم آب لذيذ گوارا ، كمتر ديده بودم . بعضى گفتند به اعجاز حضرت رضا ( عليه السلام ) اين قنات در آنجا پيدا شده و آن حضرت در آن جا وضو گرفته [ است ] . و العهدة على الرّاوى . از مرحوم شاه عباس بناهاى خوب در قدمگاه يادگار است . فصل بهار بود . اينجا صفاى مخصوصى داشت . يكى از زوّار در ديوار مقام مبارك اين شعرها را نوشته بود : رباعى اى شاه خراسان به فداى حَرمت * قربان محبّت و وفا و كرمَت هركس كه ارادهء طواف تو كند * اوّل بزند بوسه به جاى قَدمت در آنجا به مناسبت اين شعر ، رباعى ديگر بديهتا به نظر حقير رسيد : رباعى لمؤلّفه اى شاه خراسان به فدايت گردم * قربان نشان هردو پايت گردم صد شكر قدمگاه تو را بوسيدم * قربان تلّطف و وفايت گردم اين شعرها كه همه از روى « اخلاص » و « ارادت » است ، اگر خام باشد و مقبول خاصّ
--> 3151 نفر جمعيت داشته است . ( 1 ) . طبقه . ( 2 ) . « خود قدمگاه باغ خوبى است . بر بلندى ، در دهنهء اين دره ، مسجد بسيار خوبى در وسط باغ واقع است . سنگ سياهى كه نقش دو پا در اوست ، بر ديوار مسجد نصب است . مىگويند جاى پاى مبارك على ابن موسى الرضا عليه السلام است . مردم زيارت مىكنند . . . سكنهء آنجا بيشتر ساداتاند و بناى اين آبادى از سلاطين صفويه است . جاى باصفايى است . » ( سفرنامه سيف الدوله ، 307 ) مجموعه قدمگاه از آثار قرن 11 هجرى قمرى است و به شماره 236 در تاريخ 15 آذر 1314 ه . ش . در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است .